به طور کلی باید گفت که تیغه بینی یا سپتوم، دیواره نازکی است که حفره بینی را به دو بخش چپ و راست تقسیم می کند. این ساختار از غضروف در قسمت جلویی و استخوان در قسمت خلفی تشکیل شده است. یکی از مشکلاتی که ممکن است سلامت تنفسی و ساختار بینی را تهدید کند، سوراخ شدن سپتوم بینی یا همان تیغه بینی است. اگرچه این عارضه ممکن است در ابتدا با علائم خفیفی همراه باشد، اما در صورت عدم درمان می تواند منجر به تغییر شکل بینی و مشکلات تنفسی جدی شود. در این مقاله به بررسی دقیق علتها، علائم، عوارض و روش های درمان این مشکل خواهیم پرداخت.
سپتوم بینی
سپتوم یا همان تیغه بینی عضوی در بینی است که وظیفه جدا کردن جریان هوا و مرطوب کردن آن را بر عهده دارد. این دیواره معمولاً ضخامت کمی داشته و پوششی از مخاط (غشای مخاطی) آن را می پوشاند. سلامت این مخاط و خون رسانی مناسب به آن، برای حفظ یکپارچگی غضروف و استخوان سپتوم حیاتی است. هر عاملی که باعث اختلال در خونرسانی یا آسیب مستقیم به این بافت شود، می تواند زمینه ساز فرسایش و در نهایت سوراخ شدن سپتوم بینی گردد.
علت سوراخ شدن تیغه بینی
عوامل متعددی می توانند منجر به آسیب یا سوراخ شدن تیغه بینی و سپتوم شوند. این عوامل را می توان به دسته های زیر تقسیم کرد که عبارت اند از:
- مصرف مواد مخدر : یکی از شایع ترین علتهای سوراخ شدن سپتوم، به ویژه در جوانان، مصرف مواد مخدر مانند کوکائین است. کوکائین یک ماده مخدر آسیب رسان است که استفاده از آن باعث کاهش شدید جریان خون به مخاط بینی می شود. این امر باعث مرگ بافت (نکروز) شده و غضروف زیرین که فاقد خونرسانی مستقیم است، به تدریج تحلیل رفته و سوراخ می شود.
- جراحی های بینی (رینوپلاستی): جراحی زیبایی بینی یا سپتوپلاستی (جراحی انحراف بینی) اگرچه برای اصلاح مشکلات انجام می شود و در بیشتر مواقع نتایج مثبت به همراه دارد، اما یکی از عوارض نادر آن، آسیب به سپتوم است. اگر در حین عمل بینی، برش های همزمان در هر دو طرف مخاط سپتوم ایجاد شود و خونرسانی به ناحیه میانی قطع گردد.
- ضربه و آسیب فیزیکی : ضربات شدید به بینی، مانند تصادفات رانندگی، دعوا یا سقوط، می تواند باعث شکستگی تیغه بینی و هماتوم (تجمع خون) شود.
- عفونت: عفونت های شدید که ناشی از برخی بیماری های خاص هستند ؛ می توانند به بافت های بینی نفوذ کرده و باعث تخریب آن شوند.
- استفاده طولانی مدت از اسپری های بینی: استفاده خودسرانه و طولانی مدت از قطره ها یا اسپری های بینی می تواند باعث نازک شدن مخاط بینی و افزایش خطر سوراخ شدن تیغه بینی را به همراه داشته باشد.
سوراخ شدن تیغه بینی یا سپتوم بینی چه علائمی دارد؟
شدت علائم آسیب به تیغه بینی ؛ بستگی به اندازه سوراخ و آسیب آن دارد. سوراخ های کوچک ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند و تنها در معاینات پزشکی قابل مشاهده باشند اما در مواردی آسیب های شدید تر با علائمی همراه هستند که برخی از آنها عبارت اند از:
- خشکی و پوسته پوسته شدن داخل بینی که کندن آنها باعث خونریزی میشود
- صدای هنگام تنفس که جریان هوا از طریق سوراخ عبور کرده و صدایی شبیه به سوت ایجاد می کند.
- خونریزی بینی به دلیل نازک شدن مخاط و خشکی، خونریزی های مکرر رخ می دهد.
- احساس سنگینی یا انسداد و وجود جسم خارجی داخل بینی
- تغییر شکل بینی و مشکلات انحراف داخلی بینی
- مشاهده ترشحات چرکی و بد بو و خارج شدن آن از بینی
عوارض سوراخ شدن سپتوم یا تیغه بینی
هرگونه آسیب یا وجود مشکل در ساختار داخلی بینی باعث بروز مشکلات جدی برای بیمار می شود. برای مثال آسیب سپتوم بینی می تواند باعث فرو رفتن نوک بینی شده و فرم آن را تحت تاثیر قرار دهد. همچنین عارضه جدی تر در پی آسیب به تیغه بینی ؛ عبور نامتعادل جریان هوا است که باعث اختلال در عملکرد طبیعی بینی شامل مرطوب کردن و گرم کردن هوا می شود و مستقیماً بر ریه ها تاثیر می گذارد.
درمان پارگی تیغه بینی
درمان سوراخ سپتوم وابسته به اندازه آن، علائم بیمار و علت ایجاد آن خواهد بود. برای مثال جهت به کارگیری روشهای غیر جراحی ، بیمار می تواند از سرم های مخصوص برای شستشو استفاده کرده و دارو های تجویز شده را استفاده نماید.
در مقابل برای مواردی که سوراخ و آسیب تیغه بینی بزرگ است، به گونه ای که باعث تغییر شکل بینی شده یا علائم تنفسی شدیدی ایجاد کرده، جراحی ضروری است.
نکته پایانی
سوراخ شدن سپتوم بینی عارضه ای است که اگرچه ممکن است با علائم خفیف آغاز شود، اما می تواند پیشرفت کرده و باعث بروز مشکلات جدی تر شود. پیشگیری از این عارضه با پرهیز از مصرف مواد مخدر استنشاقی، مراقبتهای پس از جراحی بینی و محافظت از بینی در برابر ضربات امکان پذیر است. همچنین در صورت مشاهده علائمی مانند خشکی مزمن، خونریزی های مکرر یا صدای غیرعادی هنگام تنفس، مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی ضروری است.
